Sosyal pazarlama ( toplumsal pazarlama ); topluma faydalı olma amacıyla kitlelerin tutumu, inancı ve davranışlarını etkileme ya da değiştirmeye odaklı pazarlama çalışmalarıdır. Günümüzde pazarlama faaliyetleri ürün merkezli olmak yerine tüketici merkezli olmaya başladı. Değişen bu dinamik yapı içinde firmalar da politikalarını değiştirmeye başladı.  Firmalar artık çalışmalarını tüketici ve dünyanın yaşadığı sorunlara göre optimize ediyor. 

Sosyal pazarlama terimi Philip Kotler tarafından tüketici merkezli olmak yerine insan merkezli olmaya doğru kaydığı ve kazançla birlikte kurumsal olarak sosyal sorumluluğun bir dengede yürütüldüğü pazarlama faaliyetlerini kapsar.

Sosyal pazarlama terimi en basit haliyle toplumun yarar göreceği ürün ya da fikirlerin hayata geçirilmesidir. Burada sadece tüketici grubunun değil de tüm toplumun yararına olacak uygulamalar ortaya atılmaktadır. Sosyal fikirler oluşturularak programlar toplum yararı gözetilerek planlanır, uygulanır ve denetlenir.

Uygulanan sigara ve alkol bırakma kampanyaları, aşı kampanyaları, eğitim kampanyaları ya da yardım kampanyaları sosyal pazarlamanın içinde gösterilebilir.

Sosyal ( Toplumsal ) Pazarlamanın Tarihsel Gelişimi

Sosyal pazarlamanın tarihi 1950’li yıllara kadar gitmektedir. İlk olarak Public Opinion Quarterly dergisinde G.D. Wiebe tarafından Televizyonda Vatandaşlığın ve Ticari Ürünlerin Ticaretini Yapmak konulu bir makalede sosyal pazarlama anlayışından bahsedilmiştir.

Sosyal pazarlama terimi 1971 yılında bir sosyal düşünce, olay ya da harekete yönelik pazarlama stratejilerini anlatmak adına kullanılmıştır. Sosyal pazarlama sürecinde ABD ve Avrupa’da modern pazarlama teknikleri ortaya çıkmıştır.  Çevresel bozulmaların yükseldiği, ekolojik dengenin bozulmaya başladığı, nüfus patlamasının yaşandığı ve sosyal hizmetlerin aksadığı bir dönemde son 30 yıldır toplum odaklı sosyal pazarlama terimi önemli hale gelmeye başlamıştır.

Sosyal Pazarlama Neden Önemlidir?

Sosyal pazarlama terimi her geçen gün daha da önem kazanmaktadır. Firmalar müşterilerinin isteklerine cevap vermeye çalışırken diğer taraftan topluma zarar veren eylemlerde de bulunabilir. Bu süreç sosyal pazarlamaya olan ihtiyacı ortaya çıkarmaktadır.  Bir su satışında kullanılan pet şişelerdeki sular sağlıklı ve temiz olmasaydı insanlar su içme ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanacaktı.

BU süreçte plastik malzemelerin çevreyi kirleten ve geç ortadan kalkan bir ham madde olması sorunu da vardır. Bu süreçte doğru ürünü doğru fiyata kullanıcılara sunarken gelecek nesilleri de düşünmek gerekir. Bu yüzden sosyal pazarlama yaklaşımını belirleyen firmalar su satışları için cam şişeleri piyasaya sürmeye başladılar.  Firmalar bir yandan müşterilerinin isteklerini yerine getirirken bir yandan da toplumun isteklerine cevap vermelidir. Yani müşteri ve toplum istekleri dengesi iyi şekilde sağlanmalıdır.

Sosyal Pazarlama Nasıl Yapılır?

Sosyal pazarlama çalışmaları yaparken uyulması gereken bazı aşamalar vardır. Toplum yararına çalışmalar yapacağınız sosyal pazarlama şu aşamalardan meydana gelmektedir;

  • Tüketici İhtiyaçlarını Belirleme

Sosyal pazarlama sürecinde ilk olarak tüketicilerin üründen beklentileri, ürüne yönelik talepleri ve satın almak için bekledikleri standartlar belirlenmelidir.

  • Ürün Geliştirme

Sosyal pazarlama ikinci aşamasında ürün geliştirme vardır. Bu aşamada pazar araştırması yapmak gerekir. Pazar araştırması yaparken potansiyel tüketici kitlesi incelenir. İstekleri, eğitim durumları, sosyal medya alışkanlıkları, satın alma güçleri, tercih şekilleri gibi demografik özellikler incelenir. 

Ürün belirlenen ihtiyaç ve tercih seçeneklerinden sonra bu ihtiyaçları karşılayabilmek üzere planlanarak üretilmelidir. Ticari firmalar tüketicilerin ihtiyaçlarını önemseyerek büyürler. Bu süreçte bir ürün ürettiyseniz doğru pazarlama politikasıyla tüketicilerin bu ürüne ihtiyacı olduğunu da düşündürebilirsiniz.

  • Ürünün Tanıtımı

Ürünü ortaya koyduktan sonra tüketicilere ürününüzü tanıtmanız gerekir. Bunun için de ürünün öne çıkan avantajları, rakiplerinden farklı olan yanları, tüketicilerin hangi ihtiyaçlarını karşılayacağı gibi konularda potansiyel müşterilerinize bilgi vermeniz gerekir. Tüketiciler de buradan yola çıkarak ürünü almak için ikna olacaktır. Ürünün tanıtımını dijital reklam ve tanıtım çalışmalarıyla çok etkili şekilde uygun maliyetlerle gerçekleştirebilirsiniz.

Sosyal Pazarlama Örnekleri

  • Ice Bucket Challenge

Sosyal ( Toplumsal )Pazarlama Nedir? 1

Birkaç yıl önce belki yüzbinlerce insan, kafalarından aşağı bir kova dolusu buzlu suyu döktükleri videoları sosyal medyada paylaştıklarını hatırlarsınız. Gördüğümüz o videolar aslında bir kampanyadan ibaretti. ALS (bir çeşit sinir sistemi hastalığı) hastalığına farkındalık oluşturmak ve ALS vakfına bağış toplamak amacıyla başlatılan bu kampanya sosyal pazarlamaya verilebilecek en iyi örneklerden birisidir.

  • Global Selfie Kapmanyası

Sosyal ( Toplumsal )Pazarlama Nedir? 2

2014 yılında NASA tarafından başlatılan bir kampanya da sosyal pazarlama örneği olarak gösterilebilir. 22 Nisan Dünya Günü dolayısıyla NASA bir kampanya başlatmış ve insanların #globalselfie hashtag’iyle sosyal medya üzerinden selfilerini paylaşmalarını istemişti. Ve NASA gelen bu fotoğrafları kolajlayarak bir dünya fotoğrafı oluşturdu.

  • Fandango

Sosyal ( Toplumsal )Pazarlama Nedir? 3

Amerika lokasyonlu sinema bileti sağlayıcısı olan Fandango, Facebook üzerinden yaptığı etkinlikle takipçilerine bilet sözü vermişti. Paylaştıkları bir film görüntüsüne başlık atıp yorum yapmalarını isteyen takipçilerine bilet sözü veren Fangando, bir nevi sosyal pazarlama stratejisi uygulamıştı.

  • Walt Disney

Sosyal ( Toplumsal )Pazarlama Nedir? 4

2016 yılında Disney ve Make-A-Wish ortaklığıyla bir kampanya başlatıldı. Bu kampanyada kullanıcıların #shareyourears yani kulağını paylaş etiketiyle fotoğraflarını paylaşmaları istendi. Paylaşılan her bir fotoğraf için Disney, Make A Wish kuruluşuna 5$ bağışladı.

  • WestJet

Kanadalı havayolları şirketi olan WestJet yaptığı Noel etkinlikleriyle tanınıyor. Bu etkinliklerden biri 2015 yılında yaptıkları 12 bin küçük mucize etkinliğiydi. Bu etkinlik kapsamında yaptıkları çeşitli iyiliklerle iyi bir sosyal pazarlama örneği ortaya koymuş oldular.

  • Tasty – Bulut Ekmek

Sosyal ( Toplumsal )Pazarlama Nedir? 5

BuzzFeed sitesine ait olan Tasty, yemek, tatlı vs. tarifleri veren bir blog sitesi. Bu sitenin sosyal medya sayfalarında paylaştığı bir tarif milyonlarca izlenme aldı. Bu tarif yapımı dakikalar süren üç malzemeli bulut ekmeğiydi.

  • İsimli Coca-Cola

Sosyal ( Toplumsal )Pazarlama Nedir? 6

Sosyal pazarlama stratejilerini çok iyi kullanan Coca-Cola 2013 yılında yaptığı bir etkinlikle yine milyonlara ulaşmayı başardı. Ürünlerin üstüne kendi kişisel isimlerini gören Coca-Cola tüketicileri şirket ile daha güçlü bir bağ kurmuş oldular.

  • Wendy’s Kapağı

Sosyal ( Toplumsal )Pazarlama Nedir? 7

Bazen markaların birer gerçek kişiymiş gibi sosyal medya atışmalarına denk gelebiliyoruz. Wendy’s yaptığı bir paylaşımla 4 içerikli menüsü için 4$ istediğini bildirmişti. Bunun üzerine Burger King “beş dörtten daha iyidir” başlığıyla 5 içerikli menüsü için 4$ istediğini söyledi. Buna cevaben de Wendy’s “yenebilir yiyecek” cevabını vermişti.

S.S.S

Sosyal Pazarlama Tanımı Neleri Kapsar?

  • Program planlama
  • Uygulama
  • Kontrol
  • İnceleme
  • Değerlendirme
  • İletişim
  • Pazarlama

Sosyal Pazarlama ile Ticari Pazarlama Arasındaki Farklar Nelerdir?

  • Ticari pazarlamada ihtiyacın belirlenmesinde üretici odaklı çalışma gerçekleşirken sosyal pazarlamada hem üretici hem de toplum düşünülür. Toplumdan kasıt tüm toplum, belirli kesimler olabilir.
  • Ticari pazarlamada ürün bazlı belirleme yapılırken genelde maddi kapasite ön planda tutulurken sosyal pazarlamada fikirler, düşünceler, deneyimler ve maneviyat da hesaplanır.
  • Ticari pazarlamada alışveriş aracı olarak büyük oranda para geçerli iken sosyal pazarlamada para gerekmemektedir.

Sosyal Pazarlamayı Zorlaştıran Etkiler Nelerdir?

  • Seks, cinsel deneyimler – fantaziler, aile içi şiddet durumları gibi oldukça hassas konularda hedef kitlelerin net ya da rahat yanıtlar sunamaması sosyal pazarlamayı olumsuz etkileyen ilk faktördür.
  • Cahil ya da aşırı fakir kitleler
  • Var olmayan ya da olumsuz talepler

Sosyal Pazarlamada Sıklıkla Kullanılan Sosyal Sorumluluk Girişimleri Nelerdir?

  • Sosyal amaç teşvikleri
  • Sosyal amaç odaklı pazarlama
  • Kurumsal sosyal pazarlama
  • Kurumsal hayırseverlik
  • Toplum gönüllülüğü
  • Sosyal sorumluluk barındıran iş uygulamaları

Sosyal Pazarlamanın Temel Amaçları Nelerdir?

  • Öğretme : Örneğin : düzenli fiziksel aktivitede bulunmanın faydaları : spor gibi
  • Eğilim : Örneğin : yaşasın okulumuz gibi
  • İnanç – düşünce yapısı farklılaştırma : Örneğin : Haydi Kızlar Okula projesi gibi
  • Davranış olgusu farklılaştırma : Örneğin : Haydi Kızlar Okula projesi gibi

Kaynakça:

https://avys.omu.edu.tr/storage/app/public/evrim.erdogan/131674/SOSYAL%20PAZARLAMA.pdf

0 cevaplar

Cevapla

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir